تعريف‌شناسي مهندسي صنايع:
نخستين گامها در شناخت پديده‌ها ، با تعريف نمودن آنان آغاز مي‌گردد . تعريف‌شناسي ، اشرافي نسبت به موضوع در اختيارمان مي‌نهد و ياريمان مي‌دهد تا با ذهني روشنتر به جستجو و پژوهش در محتواي آن ادامه دهيم . در تعريف‌شناسي مهندسي صنايع كه مشتمل بر گامهاي اول تا سوم خواهد بود ، ابتدا به تعريف مهندسي خواهيم پرداخت و سپس مهندسي صنايع را تعريف نموده و آنگاه اين تعريف را به تفسير خواهيم نشست .در پايان گام سوم ، توانايي اين را خواهيم داشت كه با بياني روشن و صريح ، تعريفي كوتاه اما مبين و مفهوم از مهندسي صنايع ارائه دهيم تا آغازي باشد بر پژوهش در حيطه دانش مهندسي صنايع .
گام اول
مهندسي (engineering)به چه معناست ؟
تاکنون بارها و بارها اين واژه را در كاربردهاي عاميانه و تخصصي شنيده‌ايم ؛ پرسش اينجاست كه آيا اگر از ما بخواهند اين کلمه را به تعريف آوريم قادر به بيان روان آن هستيم ؟
گام اول ما در يادگيري مهندسي صنايع ، آموزش معناي دقيقي براي مهندسي است . مجمع اعتباري مهندسي و تکنولوژي
(the Accrediation Board for Engineering and Technology)
که يکي از وظايف آن تعريف و يکسان‌سازي واژه‌هاي مهندسيست ، مهندسي را به صورت زير تعريف مي‌کند :
مهندسي ، مجموعه مهارتهايي است که با استفاده از معلومات رياضي و علوم طبيعي و در اثر مطالعه ، تمرين و تکرار حاصل شده‌اند و ما را به راههاي بهره‌گيري اقتصادي‌تر از مواد اوليه و منابع طبيعي در جهت منافع انسانيمان رهنمون مي‌کنند .
حال درک روشني از واژه پراستفاده مهندسي پيدا کرده‌ايم ؛ مشاهده مي‌نماييم که حيطه وسيعي در اين تعريف جاي مي‌گيرند و به طور کلي مي‌توان گفت که هدف غايي همه آنها کمک به زندگي بهتر و راحت‌تر براي مجموعه انسانهاست . اين هدف را از خاطر نبريم ...
گام دوم
مهندسي صنايع را چگونه تعريف کنيم ؟
در گام اول نگاه روشني به مفهوم مهندسي حاصل کرديم ؛ اينک به مهندسي صنايع باز مي‌گرديم و مي‌خواهيم در دومين گام تعريفي از مهندسي صنايع ياد گيريم . بي‌شک موفقيت در هر شغلي مستلزم اشراف کلي بر جوانب آن مي‌باشد و يکي از نکات مهم در اين مبحث ، دانستن تعريف منطقي و صحيحي از شغل مي‌باشد . نگارنده بر اين عقيده است که وظايف مهندس صنايع تا اندازه‌اي شيرين و پرهيجان مي‌باشد که شايد جاي اين باشد از آن به عنوان يک سرگرمي فرح‌بخش و ليك در عين‌حال جدي و پراهميت ياد نمود ؛ و اما مهندسي صنايع چيست ؟
انجمن مهندسي صنايع آمريکا ، تعريف ذيل را بيان کرده‌است :
مهندسي صنايع رشته‌ايست که با طراحي ، پياده سازي و بهبود سيستمهاي يکپارچه اي از انسان (human) ، مواد (material)، اطلاعات (information)، تجهيزات (instrument) و انرژي (energy)مرتبط مي‌باشد . اين رشته بر پايه دانش تخصصي در علوم رياضي ، طبيعي ، اجتماعي و نيز قوانين و روشهاي تجزيه و تحليل مهندسي و طراحي بنا شده است تا به کمک آنها به ارزيابي نتايج حاصل از سيستمهاي يکپارچه بپردازد .
در گام آتي اين تعريف را با يكديگر به تفسير خواهيم نشست
گام سوم
تعريف مهندسي صنايع را چگونه تفسير کنيم ؟
در گام پيشين تعريف انجمن مهندسي صنايع آمريکا را خوانديم ؛ اگر با دقت آن را مروري ديگر کنيم به واژه‌اي کليدي خواهيم رسيد : سيستم ! لازم است در اين لغت به خوبي خوب تامل گردد که تمامي تلاش مهندسين صنايع بر روي سيستم پياده مي‌شود . نترسيد ! به هيچ وجه با مفهوم ناآشنايي روبرو نيستيم . سيستم به هر مجموعه‌اي از اجزا اطلاق مي‌شود که براي حصول هدفي با يکديگر در ارتباط موثرند . حال در ذهن خود به دنبال نمونه بگرديد و ذهن خود را وادار به پويايي نماييد ! نمونه‌اي مي‌آوريم : خانواده ! به همين سادگي ! اما توجه داشته باشيد که سيستمهايي که ما با آنها در محيط کاري سروکار خواهيم داشت لزوما به همين سادگي نيستند ؛ آنها گروهي از انسانها ، دسته‌اي از مواد ، حجم بالاي اطلاعات و مواردي اينچنيني را دربر خواهند گرفت ؛ مي‌بينم که گستره وسيعيست آنچه يک مهندس صنايع با آنها همسايه خواهد بود و به همين دليل بايد براي تمامي آنها داراي حداقل اطلاعات لازم باشد . هدف يک مهندس صنايع بهبود کارايي سيستم به جهت نيل به اهداف کل مجموعه است و ايجاد بهبود در سيستم نيازمند بمباران فکري در مورد همه آنهاست . گمان دارد كه دگرگوني و بهبود را از چه جايي بايد آغاز نمود ؟! نگاهي به اطراف بياندازيد ، از چيزهايي آغاز کنيد که نزديکترند ؛ حال سوالي از شما مي‌پرسيم : چه چيز به شما از خود شما نزديکتر است ؟! پس :
مغرور نباشيد ؛ کسي شما را زير سوال نخواهد برد ؛ بهبود را بايد از خود شروع کنید