Eterafate zendegi

طرحريزي واحدهاي صنعتي

طرحريزي واحد هاي صنعتي از زمان راه يابي آن به دانشگاه ها تاکنون با نام پروفسور جيمز مک گرگور اپل استاد نامدار انستيتو فني جورجيا همراه بوده است. کتاب اپل ابتدا در سال 1950 منتشر شد و در سالهاي 1963 و 1978 بازنويسي شده است.

جامعه جهاني مهندسين صنايع به پاس زحمات اپل در راستاي گذار طرحريزي واحد هاي صنعتي از صنعت به دانشگاه، و از هنر صرف به سمت علم، به نام ايشان و استاد ديگري در طرحريزي واحد هاي صنعتي    به محققين و اساتيد Apple/Read Award جايزه اي را تحت عنوان برجسته صنايع اعطا. مي نمايد

تعاريف

l     طرحريزي واحد هاي صنعتي ، تعيين چيدمان تجهيزات و انتخاب سيستم حمل و نقل مي باشد که در آن چيدمان عبارتست از“ انتخاب مؤثرترين ترتيب چيدن و هماهنگي تجهيزات يک واحد توليدي به طوريکه حداکثر کارايي از تلفيق منابع

    ( ماشين آلات، مواد، نيروي انساني) لازم براي عمليات توليدي ممکن شود“ و

سيستم حمل و نقل عبارتست از ” تعيين سيستمي که با حداقل هزينه، جريان کالا (افراد يا اطلاعات) را طوري برقرار نمايد که مطلوبيت مکاني لازم براي انجام عمليات توليدي بر اساس نحوه تجهيزات ميسر گردد.

بعبارتي طرحريزي واحد هاي صنعتي ، ترتيب قرار گرفتن سالن ها ، بخش ها ، ايستگاه هاي کاري ، ماشين آلات و تجهيزات ، مواد ، نيروي انساني به نحوي است که حداکثر راندمان در توليد محصول بدست آيد.

اهميت طرحريزي

1.اقتصادي بودن توليد:  براي حفظ کارايي سيستم بايد جريان مواد مناسب باشد.

2.کارايي: براي حفظ کارايي  به يک سيستم مرتب  ومنظم نياز داريم.

3.حجم بالاي سرمايه گذاري: ايجاد واحد هاي صنعتي ، درصد بالايي از توليد ناخالص ملي را در بر مي گيرد لذا بايد کاري کرد که سرمايه به هدر نرود.

4. بهبود و گسترش: واحد هاي صنعتي  براي توسعه و بهبود  سطح فعاليتها توسعه مي يابند. معمولاً 25% سطح زير بناي هر واحد توليدي در حال گسترش مي باشد .

5.هزينه بالاي حمل و نقل : حدود 30 تا 35 درصد هزينه هاي توليدي، هزينه حمل و نقل است.

6.ضرورت صرفه جويي در منابع مواد اوليه: به دليل محدود بودن.

اهداف طراحي کارخانه

آسان سازي فرايند توليد و ايجاد جريان مواد مناسب

کوتاه کردن زمان توليد و به حداقل رساندن حمل و نقل

حداقل کردن سرمايه گذاري روي ماشين آلات

افزايش انعطاف پذيري کارخانه در تغييرات

حداکثر بهره وري از نيروي انساني، ماشين آلات و زمين

 تأمين راحتي، ايمني و اطمينان پرسنل

مراحل طراحي کارخانه

سطوح طراحي کارخانه

1. سطح کلان (Site Plan) : طرحي است که داخل کارخانه و همه عناصر اصلي آن مثل سالن توليد، مراکز خدماتي و غير توليدي، خيابانها، فضاي سبزو عناصر جنبي مثل خط آهن را نشان مي دهد.

2. سطح مياني(Production Department): که در آن داخل سالن هاي کاري و کارگاههاي مربوط به هر سالن را نشان مي دهد.

3.سطح جزئي(Work Station): در اين سطح ايستگاههاي کاري داخل هر کارگاه و محل ماشين ها، ابزارآلات، قفسه ها و غيره را نشان مي دهد.

منابع اطلاعاتي اصلي در طرحريزي

اطلاعات کليدي مورد نياز جهت طرحريزي واحد هاي صنعتي بطور خلاصه به قرار زير است:(P.Q.R.S.T)

1. محصول(Product): چه چيزي قرار است توليد شود.

2. مقدار(Quantity): چه مقدار از هر يک از اقلام بايد توليد شود.

3.روش توليد(Routing): محصول چگونه ساخته ميشود.(فرايند و ترتيب عمليات).

4. خدمات پشتيباني(Supporting): چه ماشين آلات و تجهيزاتي مورد نياز است.

5. زمان(Time): طي چه زماني بايد محصول توليد شود.

انواع سيستم هاي توليدي

1- محصولي (خط توليد = انبوه سازي):

در اين روش تنوع محصولات کم، تعداد توليد زياد، انعطاف پذيري کم، جريان مواد پيوسته، توليد محصولات به شکل دسته اي است.

2- فرايندي(کارگاهي = عملکردي):

در اين روش تنوع محصولات زياد، تعداد توليد کم، انعطاف پذيري زياد، جريان مواد نامعلوم(غير پيوسته)، محصولات به صورت کالاي نيمه ساخته  مي باشد.

3- توليد سفارشي (متمرکز = پروژه اي = تکي):

در اين روش محصولات بصورت تکي ساخته ميشود(هواپيما سازي، کشتي سازي، خانه سازي)، مواد اوليه و نيروي انساني و تجهيزات به محل استقرار محصول مي روند، معمولاً توليدات به صورت مواد و امکانات اوليه مي باشد.

4- سلولي (گروهي):

اين روش ترکيبي از دو سيستم محصولي و کارگاهي مي باشد، در چهارچوب استقرار کارگاهي خواص استقرار محصول را پياده مي کنيم، قطعات مشابه را در يک سلول(خانواده) قرار ميدهيم، هر سلول سيستم کارگاهي و براي مونتاژ کل سيستم محصولي بکار ميرود، دوره توليد محصولات کم و قطعات از نظر طراحي و ساخت مشابه هستند.

5-زنجيري:

در اين روش تعداد محصولات وماشين آلات زياد است، اولين گام طراحي و بکارگيري جداول شدت ترافيک است، طراحي سيستم حمل و نقل بسيار ساده است.

انواع طرحريزي کارخانه

مسلماً طراحي کارخانه فقط براي کارخانجات جديد مصداق پيدا نميکند و بسياري از مسائل طراحي کارخانه در انواع مختلفي پيش مي آيد که متداولترين آنها عبارتند از:

1.    تغيير طرح محصول

2.    بزرگ کردن دپارتمانها

3.    کوچک کردن دپارتمانها

4.    اضافه کردن محصول جديد

5.    تغيير محل يک دپارتمان

6.    اضافه کردن يک دپارتمان

7.    جايگزيني دستگاه هاي قديمي

8.    تغيير روش توليد

9.    طراحي کارخانه جديد

ادامه دارد......