Eterafate zendegi

چکیده:

در طول چند سال اخیر ، صنعت و تجارت دریافته اند که طریق راحت وعملی انجام فعالیت ها، به صورت روژه اي است . در واقع پروژه ها موقعیت مهمی را در صنعت در اختیار دارند و زمان وتلاش زیادي صرف توسعه تکنیک هاي مدیریت پروژه شده است.

یکی از تکنیک هاي نوین حل مسائل پروژه روش هاي زمان بندي و کنترل پروژه فازي است. در این مقاله سعی شده است تا به صورت گذرا و مختصر مباحث و روش هاي زمان بندي و کنترل پروژه فازي ریسک فازي – تحصیص منابع به صورت فازي،زمان بندي فازي و ... زمانی که ابهامی در مسائل کنترل پروژه وجود دارد، تشریح گردد.

مقّدمه:

راه اندازي یک کارخانه، تولید یک محصول جدید، اجراء یک برنامه فضایی، تشکیل یک سمینار، تألیف یا انتشار یک کتاب و هزاران امر دیگر از این قبیل که توسط انسان یا گروهی از انسان ها انجام می گیرد، هر یک به نحوي می تواند یک پروژه محسوب شود . در طول چند سال اخیر، صنعت و تجارت دریافته اند که طریق راحت و عملی انجام فعالیت ها، به صورت پروژه اي است . در واقع پروژه ها موقعیت مهمی را در صنعت دراختیار دارند و زمان و تلاش زیادي صرف توسعه تکنیک هاي مدیریت پروژه شده است . پروژه ها ممکن است کارهایی باشند که انجام آنها در فواصل زمانی مشخص به طور مکرر تکرار وانجام می شود مثلا : بستن حساب هاي مالی کارخانه در انتهاي سال مالی . و یا ممکن است کارهایی باشند که فقط یکبار انجام خواهد گرفت مانند پروژه هاي ساختمانی.

پروژه ها مجموعه اي از فعالیت هایی هستند که ضمن دارا بودن وابستگی منطقی به یکدیگر باید در تاریخ هاي معین با هزینه هایی معین و کیفیت تعیین شده اي به اجر ا درآیند. و این مقدور نیست مگر در سایۀ روش هاي مناسب برنامه ریزي و کنترل که بتواند با بهره گیري مؤثر از منابع و امکانات، پروژه را تا لحظۀ اتمام آن رهبري نماید.

سه فاکتور مهمی که در پروژه ها مهم می باشد عبارتند از : زمان، کیفیت و هزینه . در واقع ما در پروژه ها دنبال این هستیم که بین این سه عامل تعادلی را برقرار نماییم . به عبارتی هرگاه در مقدار یکی تغییري ایجاد شود، بقیه نیز تغییر می کند .

پیش از آغاز فاز برنامه ریزي پروژه باید در مورد نسبت بین این سه عامل تصمیم گیري شود و نسبت مناسبی بین آنها برقرارشود.

عمده ترین اهداف پروژه عبارتند از:

ü     یافتن مدت زمان اجراي پروژه و یا لحظه وقوع واقعۀ ختم آن با استفاده از زمان هاي تخمینی

ü     برنامه ریزي براي استفادة بهینه از امکانات و منابع

ü     تعیین زمان بهینۀ انجام فعالیت ها به گونه اي که مجموع هزینه هاي پروژه در حداقل ممکن باشد.

ü     تعیین زمان بهینۀ انجام فعالیت ها به گونه اي که زمان اتمام پروژه از تاریخ معینی تجاوز ننماید و یا مجموع هزینه هاي آن از مقدار تخصیص یافته عدول نکند.

براي حصول به یک یا تعدادي از اهداف فوق، تعاریف و تکنیک هاي مطرح در مبحث کنترل پروژه را در زیر مورد اشاره قرار می دهیم:

تعاریف اساسی:

از آنجایی که مقاله موردنظر دربارة کنترل پروژه فازي است لازم است ابتدا توضیحی مختصردرمورد برخی از مطالبی که بعداً به صورت فازي بیان خواهند شد داده شود:

فعالیت: مدت زمانی است که یک تصمیم به مرحله اجرا درآمده و به پایان می رسد.

شبکه: یک گراف جهت دار می باشد که داراي حداقل یک گره منبع و حداقل یک گره مقصد باشد.

مسیر بحرانی : مسیري است که فرجه زمانی آن صفر می باشد به عبارتی بعد از پایان فعالیت، قسمت بعدي بلافاصله باید شروع شود، در صورت تأخیر در زمان اجراي فعالیت، کل پروژه به همان مقدار زمانی تأخیر خواهد داشت.

محدوده (Scope) پروژه : اندازه ي پروژه را بیان می کند . این که چه چیزي و با چه مشخصات و ویژگی هایی در پایان کارتحویل خواهد شد. در یک کلام، محدوده، قلم قابل تحویل پروژه را در سطح صفر باز می شناساند.

فازهاي انجام پروژه: پروژه را از دید مراحل شکل گیري و اجرا به پنج فاز مختلف تقسیم می کنند که عبارتند از:

-1 آغاز پروژه 2- برنامه ریزي 3- اجرا 4- هدایت 5- بستن پروژه

محدودیت هاي پروژه : هر پروژه اي خالی از قیود و محدودیت ها نمی باشد . این محدودیت ها بر اي تمامی پروژه ها عبارتند از:

1 بودجه 2- زمان 3- افراد 4- محیط 5- ابزاروتجهیزات

-6 اتفاقات غیرمنتظره یا فورس ماژور

ریسک پروژه : اتفاقات محتملی در مسیر پروژه است که تأثیر سویی روي رونداجراي آن خواهندداشت . که با دو عامل شناخته می شود. احتمال وقوع آن و میزان تأثیرش در پروژه.

تیم پروژه : موجودیتی متشکل از دو یا چند نفر که با یکدیگر براي دستیابی به یک هدف تلاش می کنند و در نتایج،زیان و سود این تلاش به یکدیگر وابسته و شریکند. در حقیقت هسته مرکزي گروه کاري پروژه می باشد.

سینرژي: انرژي حاصل از جمع دو یا چند انسان که براي رسیدن به هدفی مشترك، یکدیگر را یاري می دهند .درواقع این همان عاملی است که کارهارادر پروژه به پیش می برد.

روش دلفی: اجماع صاحب نظران روي مسأله اي خاص است که از آن براي دستیابی به بهترین گزینه استفاده می شود. مسائل کنترل پروژه بسته به نوع و ماهیت اطلاعات فعالیت هاي پروژه قابل تقسیم بندي می باشند:

تقسیم بندي:

الف) براساس نوع فعالیت ها:

1 فعالیت هاي احتمالی

2 فعالیت هاي قطعی

ب) براساس اجزاء زمانی فعالیت ها

1 فعالیت هاي داراي زمان معین

-2 فعالیت هاي داراي زمان احتمالی

تکنیک هاي کنترل پروژه:

ادامه دارد..........